مجله علوم پزشکی صدرا

ارتباط بین مصرف غذاهای فوق فرآوری‌شده و باروری در مردان و زنان: مطالعه مرور نظام‌مند مطالعات مشاهده‌ای

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

سارا هدایتی 1، 2
اسماء کاظمی 1

1 مرکز تحقیقات تغذیه، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران

2 گروه زیست فناوری پزشکی، دانشکده علوم و فناوری های نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران

https://doi.org/10.30476/smsj.2026.108461.1684
چکیده
این مرور نظام مند به بررسی ارتباط بین مصرف غذاهای فوق فرآوری شده (UPF) و پیامدهای باروری در مردان و زنان می پردازد. روش مطالعه شامل جستجوی جامع در پایگاههای داده PubMed، Scopus و Web of Science تا جولای ۲۰۲۵ بود. معیار ورود شامل مطالعات با طراحی های مشاهده ای مقطعی، مورد-شاهدی و کوهورت منتشر شده به زبان فارسی و انگلیسی بود که ارتباط بین مصرف غذاهای فوق فرآوری شده و پارامترهای باروری  را بررسی کرده بودند. پس از بررسی ۲۱۲۷ مقاله، ۹ مطالعه با معیارهای ورود انتخاب شدند که شامل مطالعات مقطعی و مورد-شاهدی با جمعیتهای مختلف از کشورهای گوناگون بود. شرکت کنندگان مردان سالم و  زنان در سنین باروری سالم یا مبتلا به سندروم تخمدان پلی سیستیک بودند. یافته ها نشان دادند که مصرف بالای غذاهای فوق فرآوری شده به طور کلی با کاهش کیفیت مایع منی مرتبط است؛ از جمله کاهش غلظت و تحرک اسپرم در مردان. در زنان، شواهد متنوع تر است و برخی مطالعات نشان دادند ارتباط میان مصرف UPF و ناباروری با نقش میانجی شاخص توده بدنی (BMI) وجود دارد. همچنین ارتباط با سطوح هورمونهای جنسی در زنان متناقض گزارش شده است. نتیجه گیری این مرور این است که رژیم غذایی سرشار از غذاهای فوق فرآوری شده میتواند نقش مهمی در کاهش باروری مردان از طریق کاهش کیفیت اسپرم داشته باشد. در زنان، ارتباط غیرمستقیم از طریق BMI و چاقی مشاهده شده و نیاز به مطالعات بیشتر وجود دارد.

تازه های تحقیق

Sara Hedayati (Google Scholar)

Asma Kazemi (Google Scholar)

کلیدواژه‌ها

غذاهای فرآوری‌شده
ناباروری
غذاهای ناسالم
تحرک اسپرم
تعداد اسپرم
هورمون‌های استروئیدی گنادی
  1. Cox CM, Thoma ME, Tchangalova N, Mburu G, Bornstein MJ, Johnson CL, et al. Infertility prevalence and the methods of estimation from 1990 to 2021: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod Open. 2022;2022(4):hoac051.
  2. Liang Y, Huang J, Zhao Q, Mo H, Su Z, Feng S, et al. Global, regional, and national prevalence and trends of infertility among individuals of reproductive age (15–49 years) from 1990 to 2021, with projections to 2040. Hum Reprod. 2025;40(3):529-44.
  3. Maharlouei N, Morshed Behbahani B, Doryanizadeh L, Kazemi MJ. Prevalence and pattern of infertility in Iran: a systematic review and meta-analysis study. World Health Popul. 2021;8(2):63-71.
  4. Valle-Hita C, Salas-Huetos A, de la Puente MF, Martínez MÁ, Canudas S, Palau-Galindo A, et al. Ultra-processed food consumption and semen quality parameters in the Led-Fertyl study. Hum Reprod Open. 2024;2024(1):hoae001.
  5. Fiolet T, Srour B, Sellem L, Kesse-Guyot E, Allès B, Méjean C, et al. Consumption of ultra-processed foods and cancer risk: results from NutriNet-Santé prospective cohort. BMJ. 2018;360:k322.
  6. Yang J, Song Y, Gaskins AJ, Li LJ, Huang Z, Eriksson JG, et al. Mediterranean diet and female reproductive health over lifespan: a systematic review and meta-analysis. Am J Obstet Gynecol. 2023;229(6):617-31.
  7. Stead M, Angus K, Langley T, Katikireddi SV, Hinds K, Hilton S, et al. Mass media to communicate public health messages in six health topic areas: a systematic review and other reviews of the evidence. Public Health Res. 2019;7(8):1-192.
  8. Salas-Huetos A, Bulló M, Salas-Salvadó J. Dietary patterns, foods and nutrients in male fertility parameters and fecundability: a systematic review of observational studies. Hum Reprod Update. 2017;23(4):371-89.
  9. Alam F, Tariq S, Syed F, Tariq S, Rehman R. Impact of eating habits and physical activity on the fertility of females. Biosight. 2021;2:30-9.
  10. Ceretti E, Bonaccio M, Iacoviello L, Di Castelnuovo A, Ruggiero E, Donato F, et al. Consumption of ultra-processed foods and semen quality in healthy young men living in Italy. Nutrients. 2024;16(23):4129.
  11. Evans AT, Alur-Gupta S, Martinez Steele E, Meng Y, Knutson AJ, Vitek WS. Consumption of ultra-processed foods and female infertility: a cross-sectional study. Front Public Health. 2025;13:1597910.
  12. Kityo A, Choi B, Lee JE, Kim C, Lee SA. Association of ultra-processed food-related metabolites with selected biochemical markers in the UK Biobank. Nutr J. 2025;24(1):21.
  13. Nisa KU, Tarfeen N, Mir SA, Khurshid Z, Ahmad MB, Wani S, et al. Effect of junk food on hormonal and metabolic manifestations in polycystic ovarian syndrome phenotypes: a case–control study of Kashmiri population. Indian J Clin Biochem. 2023;38(4):456-63.
  14. Petre GC, Francini-Pesenti F, De Toni L, Di Nisio A, Mingardi A, Cosci I, et al. Role of Mediterranean diet and ultra-processed foods on sperm parameters: data from a cross-sectional study. Nutrients. 2025;17(13):2066.
  15. Shujaat T, Ahmed Z, Liaqat S. The impact of modifiable lifestyle factors on women’s fertility. J Pak Med Assoc. 2024;74(5):972-5.
  16. Soltani M, Ahmadi MR, Shateri Z, Maghsoudi Z, Rajabzadeh-Dehkordi M, Askarpour M, et al. The association between consumption of ultra-processed foods and sperm quality parameters: a cross-sectional study. BMC Res Notes. 2025;18(1):48.
  17. Danielewicz A, Przybyłowicz KE, Przybyłowicz M. Dietary patterns and poor semen quality risk in men: a cross-sectional study. Nutrients. 2018;10(9):1196.
  18. Antonuccio P, Marini HR, Micali A, Romeo C, Granese R, Retto A, et al. The nutraceutical N-palmitoylethanolamide (PEA) reveals widespread molecular effects unmasking new therapeutic targets in murine varicocele. Nutrients. 2021;13(3):734.
  19. Mylchreest E, Cattley RC, Foster PM. Male reproductive tract malformations in rats following gestational and lactational exposure to di(n-butyl) phthalate: an antiandrogenic mechanism? Toxicol Sci. 1998;43(1):47-60.
  20. Monteiro CA, Cannon G, Lawrence M, Costa Louzada M, Pereira Machado PJ. Ultra-processed foods, diet quality, and health using the NOVA classification system. FAO Food Nutr Pap. 2019;48:1-112.
  21. Palmer NO, Bakos HW, Fullston T, Lane M. Impact of obesity on male fertility, sperm function and molecular composition. Spermatogenesis. 2012;2(4):253-63.
  22. Zugravu C, Petra A, Pietroșel VA, Mihai BM, Mihai DA, Bohîlțea RE, et al. Nutritional interventions and lifestyle changing in gestational diabetes mellitus prevention: a narrative review. Sustainability. 2023;15(2):1069.
مجله علوم پزشکی صدرا
دوره 14، شماره 2
تابستان 1405
صفحه 473-485

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

راهنمای داوران

تماس با ما