مجله علوم پزشکی صدرا

اثربخشی درمان پردازش‌ شناختی بر تنظیم هیجان و رشد پس‌آسیبی در بازماندگان دارای اختلال استرس ‌پس ‌از‌ سانحه ناشی از داغدیدگی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فریبا سادات وکیلی 1
شهناز خالقی‌پور 1
علی محمد رضایی 2

1 گروه روانشناسی، واحد نایین، دانشگاه آزاد اسلامی، نایین، ایران

2 گروه روانشناسی، واحد ارسنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، ارسنجان، ایران

https://doi.org/10.30476/smsj.2026.101878.1503
چکیده
مقدمه: تجربه سوگ همراه با استرس پس از سانحه از چالش‌ برانگیزترین تجارب انسانی است که منجر به بروز عواطف پیچیده و آسیب‌هایی می‌شود که بر رشد فردی تأثیر می‌گذارد. در این شرایط خاص با گذشت زمان، فرد را مضطرب‌تر می‌کند و معنا و کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار می‌دهد که بررسی این مسئله مورد توجه‌‌ می‌باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان پردازش‌ شناختی بر تنظیم هیجان و رشد پس‌آسیبی در بازماندگان دارای استرس ‌پس ‌از‌ سانحه ناشی از داغدیدگی انجام شده است.
مواد و روش‌ها: روش پژوهش حاضر، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه گواه بود. جامعۀ آماری شامل افرادی بودند که یکی از عزیزان‌شان را از دست داده و در سال 1400 به مراکز مشاوره شهر شیراز مراجعه کرده و براساس پرسش‌نامه‌ می‌سی‌سی‌پی، مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه تشخیص داده شده بودند.30 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و در گروه‌های آزمایش (15 نفر) و گواه (15 نفر) قرار گرفته‌اند. گروه آزمایش، تحت درمان پردازش ‌شناختی در 12 جلسه 90 دقیقه‌ای قرار گرفت و گروه گواه، هیچ‌گونه مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزار جمع‌آوری داده‌ها، از مقیاس اختلال استرس ‌پس ‌از سانحه می‌سی‌سی‌پی (کیان، کادل و تیلور، 1988)، پرسش‌نامه تنظیم هیجان (گروس و جان، 2003) و رشد پس‌آسیبی (تدسچی و کالهون، 1996) بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل کوواریانس یک‌راهه در نرم‌افزار SPSS نسخه 27 انجام شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که درمان پردازش شناختی منجر به تغییر مثبت مؤلفه‌های تنظیم هیجان، در جهت کاهش سرکوبی و افزایش ارزیابی مجدد شده است (0/05>P)؛ همچنین، در مؤلفه‌های رشد پس‌آسیبی (تنظیم اولویت‌‌های‌‌ جدید، روابط بین‌فردی، قدرت شخصی، ارزشمندی زندگی و تغییرات معنوی) گروه آزمایش، پیشرفت معناداری دیده شد (0/05>P).
نتیجه‌گیری: براساس نتایج، درمان پردازش‌ شناختی با ایجاد شناخت از تجربه‌ی آسیب‌زا و تمرکز بر امنیت، خودباوری، روابط مهم، قدرت، کنترل و اعتماد و پذیرش استرس پس از سانحه را تحت تأثیر قرار داده است که نشان می‌دهد، روش‌های سیستم تفکر بعد از آسیب قابل تغییر هستند. این درمان بر تنظیم هیجان و تسهیل رشد پس‌آسیبی مؤثر است و برای برخورد با بازماندگان با علائم استرس پس از سانحۀ مبتلا به داغدیدگی پیشنهاد می‌شود. 
 

تازه های تحقیق

Fariba Sadat Vakili (Google Scholar)

Shahnaz Khaleghipour (Google Scholar)

کلیدواژه‌ها

سوگ
درمان شناختی‌رفتاری
تنظیم هیجان
رشد پس‌سانحه‌ایِ روان‌شناختی
  1. Marx BP, Hall-Clark B, Friedman MJ, Holtzheimer P, Schnurr PP. The PTSD criterion A debate: a brief history, current status, and recommendations for moving forward. J Trauma Stress. 2024;37(1):5-15.
  2. Kessler RC, Aguilar-Gaxiola S, Alonso J, Benjet C, Bromet EJ, Cardoso G, et al. Trauma and PTSD in the WHO World Mental Health Surveys. Eur J Psychotraumatol. 2017;8 Suppl 5:1353383.
  3. Atwoli L, Stein DJ, King A, Petukhova M, Aguilar-Gaxiola S, Alonso J, et al. Posttraumatic stress disorder associated with unexpected death of a loved one: cross-national findings from the world mental health surveys. Depress Anxiety. 2017;34(4):315-26.
  4. Rahimi MP, Wafa MH, Stanikzai MH, Rahimi BA. Post-traumatic stress disorder (PTSD) probability among parents who live in Kandahar, Afghanistan and lost at least a child to armed conflict. Sci Rep. 2023;13(1):3994.
  5. Tessitore F, Caffieri A, Parola A, Cozzolino M, Margherita G. The role of emotion regulation as a potential mediator between secondary traumatic stress, burnout, and compassion satisfaction in professionals working in the forced migration field. Int J Environ Res Public Health. 2023;20(3):2266.
  6. Djelantik A, Smid GE, Mroz A, Kleber RJ, Boelen PA. The prevalence of prolonged grief disorder in bereaved individuals following unnatural losses: systematic review and meta regression analysis. J Affect Disord. 2020;265:146-56.
  7. Moore BA, Pujol L, Waltman S, Shearer DS. Management of post-traumatic stress disorder in veterans and military service members: a review of pharmacologic and psychotherapeutic interventions since 2016. Curr Psychiatry Rep. 2021;23(2):9.
  8. Pagel JF. Post-traumatic stress disorder: a guide for primary care clinicians and therapists. Cham: Springer Nature; 2021.
  9. Facer-Irwin E, Blackwood NJ, Bird A, Dickson H, McGlade D, Alves-Costa F, et al. PTSD in prison settings: a systematic review and meta-analysis of comorbid mental disorders and problematic behaviours. PLoS One. 2019;14(9):e0222407.
  10. Vakili FS, Khaleghipour S, Rezaei AM. The effectiveness of cognitive-processing therapy on the autobiographical memory and grief experience in corona survivors with post-traumatic stress. J Psychol Sci. 2024;23(139):231-46. Persian.
  11. Glad KA, Stensland S, Czajkowski NO, Boelen PA, Dyb G. The longitudinal association between symptoms of posttraumatic stress and complicated grief: a random intercepts cross-lag analysis. Psychol Trauma. 2022;14(3):386-92.
  12. Liu JJW, Taillefer SE, Tassone A, Vickers K. The importance of bereavement cognitions on grief symptoms: applications of cognitive processing therapy. Death Stud. 2021;45(7):552-62.
  13. Eisma MC, Stroebe MS. Emotion regulatory strategies in complicated grief: a systematic review. Behav Ther. 2021;52(1):234-49.
  14. Mikulincer M, Shaver PR. Attachment orientations and emotion regulation. Curr Opin Psychol. 2019;25:6-10.
  15. O'Brien H, Kalokerinos EK, Felmingham K, Lau W, O'Donnell M. Emotion regulation strategy use in PTSD: a daily life study. J Affect Disord. 2023;338:365-72.
  16. Rodas JA, Leon-Rojas J, Rooney B. Mind over mood: exploring the executive function's role in downregulation. Front Psychol. 2024;15:1322055.
  17. Hansen Sandseter EB, Kleppe R, Ottesen Kennair LE. Risky play in children’s emotion regulation, social functioning, and physical health: an evolutionary approach. Int J Play. 2023;12(1):127-39.
  18. Henson C, Truchot D, Canevello A. What promotes post traumatic growth? A systematic review. Eur J Trauma Dissociation. 2021;5(4):100195.
  19. Tedeschi RG, Calhoun LG. The Posttraumatic Growth Inventory: measuring the positive legacy of trauma. J Trauma Stress. 1996;9(3):455-71.
  20. Eyni S, Hashemi Z, Mousavi SE, Taghavi R. Spirituality, trait gratitude, and post-traumatic growth in Iranian veterans with PTSD: the mediating role of ego resilience. J Relig Health. 2023;62(6):4072-87.
  21. MoshirPanahi S, Moradi A, Moghadasin M, Ghaderi B. Investigating the relationship between posttraumatic growth dimensions and posttraumatic stress symptoms in blood, colorectal and breast cancer patients. Alborz Univ Med J. 2019;8(4):305-16. Persian.
  22. Resick PA, Schnicke MK. Cognitive processing therapy for sexual assault victims. J Consult Clin Psychol. 1992;60(5):748-56.
  23. Asmundson GJG, Thorisdottir AS, Roden-Foreman JW, Baird SO, Witcraft SM, Stein AT, et al. A meta-analytic review of cognitive processing therapy for adults with posttraumatic stress disorder. Cogn Behav Ther. 2019;48(1):1-14.
  24. Galovski TE, Wachen JS, Chard KM, Monson CM, Resick PA. Cognitive processing therapy. In: Schnyder U, Cloitre M, editors. Evidence based treatments for trauma-related psychological disorders: a practical guide for clinicians. Cham: Springer Nature; 2015. p. 189-203.
  25. Pugach CP, Campbell AA, Wisco BE. Emotion regulation in posttraumatic stress disorder (PTSD): rumination accounts for the association between emotion regulation difficulties and PTSD severity. J Clin Psychol. 2020;76(3):508-25.
  26. Munoz-Rivas M, Bellot A, Montorio I, Ronzon-Tirado R, Redondo N. Profiles of emotion regulation and post-traumatic stress severity among female victims of intimate partner violence. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(13):6865.
  27. Hannan SM, Orcutt HK. Emotion regulation in undergraduate students with posttraumatic stress symptoms: a multimethod study. Psychol Trauma. 2020;12(6):643-50.
  28. Chen C, Tang S. Profiles of grief, post-traumatic stress, and post-traumatic growth among people bereaved due to COVID-19. Eur J Psychotraumatol. 2021;12(1):1947563.
  29. Namjo F, Sajjadian I, Golparvar M. The effectiveness of cognitive processing therapy on cognitive regulation of emotion and individual development of children of control and self-sacrificing families. J Appl Fam Ther. 2020;1(4):1-17. Persian.
  30. Keane TM, Caddell JM, Taylor KL. Mississippi Scale for Combat-Related Posttraumatic Stress Disorder: three studies in reliability and validity. J Consult Clin Psychol. 1988;56(1):85-90.
  31. Vreven DL, Gudanowski DM, King LA, King DW. The civilian version of the Mississippi PTSD Scale: a psychometric evaluation. J Trauma Stress. 1995;8(1):91-109.
  32. Basharpoor S. The effectiveness of cognitive processing therapy on the improvement of posttraumatic symptoms, quality of life, self esteem and marital satisfaction in the women exposed to infidelity. Fam Couns Psychother. 2012;2(2):193-208. Persian.
  33. Goodarzi MA. Evaluating validity and reliability of Mississippi Post Traumatic stress disorder scale. Shiraz J Psychol. 2003;7(3):153-78. Persian.
  34. Gross JJ, John OP. Individual differences in two emotion regulation processes: implications for affect, relationships, and well-being. J Pers Soc Psychol. 2003;85(2):348-62.
  35. Hasani J. Persian version of the emotion regulation questionnaire: factor structure, reliability and validity. Int J Behav Sci. 2016;10(3):156-61. Persian.
  36. Foroughi AA, Parvizifard A, Sadeghi K, Moghadam AP. Psychometric properties of the Persian version of the Emotion Regulation Questionnaire. Trends Psychiatry Psychother. 2021;43(2):101-7. Persian.
  37. Mahmoudi SJS, Rahimi Ch, Mohammadi N. Psychometric properties of Posttraumatic Growth Inventory in an Iranian sample. J Psychol Models Methods. 2013;3(12):93-108. Persian.
  38. Heidarzadeh M, Rassouli M, Shahbolaghi FM, Majd HA, Mirzaeei H, Tahmasebi M. Validation of the Persian version of the posttraumatic growth inventory in patients with cancer. Payesh. 2015;14(4):467-73. Persian.
  39. Resick PA, Monson CM, Chard KM. Cognitive processing therapy veteran/military version: therapist's manual. Washington: Department of Veterans Affairs; 2008.
مجله علوم پزشکی صدرا
دوره 14، شماره 1
بهار 1405
صفحه 164-178

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

راهنمای داوران

تماس با ما