مجله علوم پزشکی صدرا

تأثیر آموزش مهارت‌‌های ارتباطی بر علائم بی‌موبایل‌هراسی و شایستگی اجتماعی در نوجوانان بی‌موبایل‌هراس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سینا غلامی 1
عزت الله قدم پور 2
فاطمه باوزین 2

1 گروه روان‌سنجی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 گروه روان شناسی تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

https://doi.org/10.30476/smsj.2026.103691.1560
چکیده
مقدمه: تاثیرات مخرب بی‌موبایل‌هراسی و کاهش شایستگی اجتماعی در نوجوانان بی‌موبایل‌هراس باعث توجه روزافزون پژوهشگران به دسته از نوجوانان شده است. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر آموزش مهارت‌‌های ارتباطی بر بی‌موبایل‌هراسی و شایستگی اجتماعی در نوجوانان بی‌‌موبایل‌‌هراس بود.
مواد و روش‌ها: طرح پژوهش، ‌‌آزمایشی از نوع پیش‌‌آزمون، پس‌‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل کلیه نوجوانان دارای علائم بی‌موبایل‌‌هراسی ساکن شهر خرم‌‌آباد در نیمه اول سال 1403 بود که از این تعداد 30 نوجوان به ‌‌صورت خوشه‌ای چند مرحله‌ای تصادفی انتخاب و به صورت تصادفی ساده در گروه‌های آزمایش و گواه (هر گروه 15 نفر) گذاشته شدند. ابزارهای پژوهش پرسش‌نامه علامت‌های بی‌موبایل‌هراسی آزادمنش و همکاران و شایستگی اجتماعی پرندین بودند. آموزش‌‌های، مهارت‌‌های ارتباطی هارجی و همکاران در قالب 10 جلسه 70 دقیقه‌‌ای به گروه آزمایش ارائه شد. داده‌‌ های به دست آمده به روش تحلیل کواریانس چندمتغیره و تک‌‌متغیره با استفاده از نرم‌‌افزار SPSS نسخه 19 تحلیل شدند. 
یافته‌ها: یافته‌‌های پژوهش نشان داد، آموزش مهارت‌‌های ارتباطی منجر به کاهش علائم بی‌موبایل‌هراسی (F=56.750, P<0.001, Eta=0.67) و خرده‌‌ مقیاس‌هایش یعنی اضطراب، افسردگی و ناکامی در نوجوانان بی‌موبایل‌هراس شده است. همچنین نتایج بیانگر آن بود که آموزش مهارت‌های ارتباطی بر افزایش شایستگی اجتماعی (F=26.070, P<0.001, Eta=0.49) و خرده‌مقیاس‌هایش یعنی مهارت‌های رفتاری، آمایه‌های انگیزش و انتظارات، مهارت‌های شناختی و کفایت هیجانی در نوجوانان دارای بی‌‌موبایل‌‌هراس مؤثر است.
نتیجه‌گیری: در کل می‌توان نتیجه گرفت که نوجوانان با علائم بی‌موبایل‌هراسی، هنگامی که تحت آموزش مهارت‌های ارتباطی قرار می‌گیرند، می‌آموزند که برای ارضای نیاز ارتباط خود درگیر روابط اجتماعی سالم و سازنده با گروه همسالان و خانواده خود شوند و از ارتباطات مجازی مبتنی بر گوشی‌های همراه دوری می‌کنند. همین مسئله میزان وابستگی آن‌ها را به گوشی‌های موبایل کمتر کرده و از علائم بی‌موبایل‌هراسی آن‌ها کم می‌کند و شایستگی اجتماعی آنان را افزایش می‌دهد.
 

تازه های تحقیق

Sina Gholami (Google Scholar)

کلیدواژه‌ها

نوجوانان
ارتباط
آموزش
بی‌‌موبایل‌‌هراسی
مهارت‌های اجتماعی
گوشی هوشمند
ترس
  1. RostamiNasab DZ, Ehsanpour F, Mohammadkhani M, Bagheri MN. The moderating role of Islamic lifestyle in the relationship between cognitive emotion regulation and mobile dependency in Kermanshah’s adolescent girls in 2017. J Psychol New Ideas. 2019;5(3):84-95. Persian.
  2. Leon-Mejia A, Calvete E, Patino-Alonso C, Machimbarrena JM, Gonzalez-Cabrera J. Nomophobia Questionnaire (NMP-Q): factorial structure and cut-off points for the Spanish version. Adicciones. 2021;33(2):137-48.
  3. Smith A, Page D. US smartphone use in 2015. Washington: Pew Research Center; 2015.
  4. Khazaie T, Saadatjoo A, Dormohamadi S, Soleimani M, Toosinia M, Mullah Hassan Zadeh F. Prevalence of mobile dependency and adolescence aggression. J Transl Med Res. 2012;19(4):430-8.
  5. Yudes-Gómez C, Baridon-Chauvie D, González-Cabrera JM. Cyberbullying and problematic Internet use in Colombia, Uruguay and Spain: cross-cultural study. Comunicar. 2018;26(56):49-58.
  6. Rodriguez-Garcia AM, Moreno-Guerrero AJ, Lopez Belmonte J. Nomophobia: an individual's growing fear of being without a smartphone—a systematic literature review. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(2):580.
  7. Amushahi MH, Farhadi H. A review of the prevalence, psychological-social and physical effects of nomophobia. J Psychol New Ideas. 2024;21(25):1-31. Persian.
  8. Adawi M, Bragazzi NL, Argumosa-Villar L, Boada-Grau J, Vigil-Colet A, Yildirim C, et al. Translation and validation of the Nomophobia Questionnaire in the Italian language: exploratory factor analysis. JMIR Mhealth Uhealth. 2018;6(1):e24.
  9. Arpaci I, Baloglu M, Ozteke Kozan HI, Kesici S. Individual differences in the relationship between attachment and nomophobia among college students: the mediating role of mindfulness. J Med Internet Res. 2017;19(12):e404.
  10. American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5. 5th ed. Washington: American Psychiatric Publishing; 2013.
  11. Han S, Kim KJ, Kim JH. Understanding nomophobia: structural equation modeling and semantic network analysis of smartphone separation anxiety. Cyberpsychol Behav Soc Netw. 2017;20(7):419-27.
  12. Jahrami H, Trabelsi K, Boukhris O, Hussain JH, Alenezi AF, Humood A, et al. The prevalence of mild, moderate, and severe nomophobia symptoms: a systematic review, meta-analysis, and meta-regression. Behav Sci (Basel). 2022;13(1):35.
  13. Gurbuz IB, Ozkan G. What is your level of nomophobia? An investigation of prevalence and level of nomophobia among young people in Turkey. Community Ment Health J. 2020;56(5):814-22.
  14. Gezgin DM, Çakır Ö. Analysis of nomofobic behaviors of adolescents regarding various factors. J Hum Sci. 2016;13(2):2504-19.
  15. Nikhita CS, Jadhav PR, Ajinkya SA. Prevalence of mobile phone dependence in secondary school adolescents. J Clin Diagn Res. 2015;9(11):VC06-9.
  16. Sharma N, Sharma P, Sharma N, Wavare R. Rising concern of nomophobia amongst Indian medical students. Int J Res Med Sci. 2015;3(3):705-7.
  17. Tavolacci MP, Meyrignac G, Richard L, Dechelotte P, Ladner J. Problematic use of mobile phone and nomophobia among French college students. Eur J Public Health. 2015;25 Suppl 3:ckv172.
  18. Yildirim C, Sumuer E, Adnan M, Yildirim S. A growing fear: prevalence of nomophobia among Turkish college students. Inf Dev. 2016;32(5):1322-31.
  19. Rajabi S, Abbasi R, Ewazi Z, Hasankhah Z. Investigating the epidemiology of nomophobia and its relationship with mobile phone obsession and internet addiction among students. In: 5th International Conference on Research in Psychology, Counseling and Educational Sciences; 2019. Persian.
  20. Shaghaghi B, Davaie M, Kochak Entezar R. Adolescent smartphone addiction with a look at gender differences. In: 9th International Conference on Education Science, Psychology, Counseling, Education and Research; 2023. Persian.
  21. Fariborzi Far A. Nomophobia in children and adolescents; a systematic review. In: 1st National Conference of Family Medicine; 2022. Persian.
  22. Chen Z, Poon KT, Cheng C. Deficits in recognizing disgust facial expressions and Internet addiction: perceived stress as a mediator. Psychiatry Res. 2017;254:211-7.
  23. Nia FK, Farhadi H. The effectiveness of group cognitive-behavioral therapy on emotional self-awareness and problem-solving skill of students with internet addiction. J Psychol Sci. 2020;19(85):111-20. Persian.
  24. Mirhoseini FA, Asadzadeh H, Saadipoiur E, Delavar A, Sheivandi Chelicheh K. Effectiveness of mindfulness skills training on social competence and alexithymia of children with symptoms of anxiety disorder. J Appl Psychol Res. 2023;14(3):45-62. Persian.
  25. Varela SA, Teles MC, Oliveira RF. The correlated evolution of social competence and social cognition. Funct Ecol. 2020;34(2):332-43.
  26. Leadbeater E, Dawson EH. A social insect perspective on the evolution of social learning mechanisms. Proc Natl Acad Sci U S A. 2017;114(30):7838-45.
  27. Kendal RL, Boogert NJ, Rendell L, Laland KN, Webster M, Jones PL. Social learning strategies: bridge-building between fields. Trends Cogn Sci. 2018;22(7):651-65.
  28. Fathi A, Sharifi Rahnemo S, Saniei M, Sharifi Rahnemo M. Comparison of cognitive regulation of emotion, social competence and aggression among normal teenagers and those with internet addiction (case study: 15-18 year old students in Tabriz city). J Inf Technol Educ Sci. 2019;10(1):25-46. Persian.
  29. Kuss D, Lopez-Fernandez O. Internet-use related addiction: the state of the art of clinical research. Eur Psychiatry. 2016;33 Suppl 1:S303.
  30. Soltani E, Baghaiefard H. Evaluating the relationship between internet addiction with social interactions anxiety and coping strategies among Shiraz medical science university students in 2018-2019. Sadra Med J. 2020;8(4):429-42. Persian.
  31. Abdolkhani A, Valavi P, Hashemi SJ. Study the lived experience of social self-efficacy among high school students (first courses). Psychol Achiev. 2018;25(2):39-54. Persian.
  32. Khosravi M, Timuri-Nejad M, Mardanizadeh I, Taheri Mirqaid F, Galedar L. The effect of life skills training on social competence of students. J New Dev Behav Sci. 2019;3(28):1-14. Persian.
  33. Dickson D, Hargie O. Skilled interpersonal communication. London: Routledge; 2022.
  34. Rietdijk R, Power E, Attard M, Heard R, Togher L. A clinical trial investigating telehealth and in-person social communication skills training for people with traumatic brain injury: participant-reported communication outcomes. J Head Trauma Rehabil. 2020;35(4):241-53.
  35. Ahmadi M, Hatami H, Ahadi H, Assadzadeh H. A study of the effect of communication skills training on the female students’ self-efficacy and achievement. J New Approaches Educ Adm. 2014;4(16):105-18. Persian.
  36. Spitzberg BH. Methods of interpersonal skill assessment. In: Handbook of communication and social interaction skills. London: Routledge; 2003. p. 111-52.
  37. Kayand F, Shafi Abadi A, Sudani M. A survey of happiness education effective in Fordyce method on increasing of happiness of diabetic patients in Behbahan City. Knowl Res Appl Psychol. 2009;11(42):1-22. Persian.
  38. Sabzi N, Fouladchang M. The effectiveness of teaching communication skills on the perception of competence and happiness of male students of the sixth grade of elementary school in Shiraz. J Knowl Res Appl Psychol. 2018;19(4):114-23. Persian.
  39. Hoseinpoor Z, Khosrojavid M, Kafi M. The effect of communication training skills on self-efficacy and social anxiety of students. J Sch Psychol. 2022;11(2):39-50.
  40. Safikhangholizadeh S, Moridi H, Abyar Z, Zamani N. Effective communication skills training on anxiety and social phobia among students. Health Res. 2017;2(4):263-8. Persian.
  41. Alasti Y, Ashori M. Investigating the effect of nonviolent communication program training on depression, anxiety and stress in hard-of-hearing adolescents. Empower Except Child. 2023;14(1):10-1. Persian.
  42. Dagal A. Investigation of the relationship between communication skills, social competence and emotion regulation skills of preschool children in Turkey. Educ Res Rev. 2017;12(4):164-71.
  43. Mokarram F, Kazemi R, Taklavi S. Comparing the efficacy of training social-emotional skills and training social problem solving on social competence in female single parent, second period high school students. J Psychol Sci. 2021;20(105):1651-66. Persian.
  44. Zegarra Zamalloa CO, Cuba Fuentes MS. Frequency of Internet addiction and development of social skills in adolescents in an urban area of Lima. Medwave. 2017;17(1):e6857.
  45. Bashirian S, Kharghani Moghaddam SM, Bandeh Elahi K, Shirmohamadi N, Besharati F, Malekpour F. Internet addiction and communication skills of students: an application of social support theory. Nurs Midwifery J. 2022;20(4):258-68. Persian.
  46. Ayumi E, Zulkarnain I, Hendra Y. The relationship of online games addiction with teaching social skills in the communication science students of State Islamic University of North Sumatera. J Tarbiyah. 2019;26(2):1-12.
  47. Azadmanesh H, Ahadi H, Delavar A, Manshaee G. Developing and standardization of the nomophobia questionnaire. Q Educ Meas. 2016;6(23):1-22. Persian.
  48. Parandin S. Construction and normalization of social competence in adolescents in Tehran [Master’s thesis]. Tehran: Allameh Tabatabai University; 2006. Persian.
  49. Hargie O, Dickson D, Tourish D. Communication skills for effective management. London: Routledge; 2004.
  50. Felner R, Lease A, Phillips R. Social competence and the language of adequacy as a subject matter for psychology: a quadripartite tri-level framework. In: The development of social competence in adolescence. Greenwich: JAI Press; 1990. p. 245-64.
  51. Asadian S, Piri M. The relationship between family functioning and social adequacy of Islamic Azad University students, Salamas branch. Appl Res Behav Sci. 2011;3(9):25-42. Persian.
  52. First MB, Williams JB, Karg RS, Spitzer RL. Structured clinical interview for DSM-5 disorders: clinician version (SCID-5-CV). Arlington: American Psychiatric Publishing; 2015.
  53. Sharifi V, Asadi SM, Mohammadi MR, Amini H, Kaviani H, Semnani Y, et al. Reliability and feasibility of the Persian version of the structured diagnostic interview for DSM-IV (SCID). Iran J Psychiatry Clin Psychol. 2004;6(1-2):10-22. Persian.
  54. Mohammad Khani P, Ebrahimzadeh Mousavi M. Structured clinical interview for the assessment of DSM-5 disorders: SCID-5-RV (research version). Tehran: University of Welfare and Rehabilitation Sciences Publications; 2017.
مجله علوم پزشکی صدرا
دوره 14، شماره 1
بهار 1405
صفحه 135-150

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

راهنمای داوران

تماس با ما