نوع مقاله : مقاله کوتاه
نویسندگان
1 گروه طب ایرانی، مرکز تحقیقات طب سنتی و تاریخ طب، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
2 گروه علوم اعصاب، دانشکده علوم و فناوریهای نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
3 مرکز تحقیقات دین و سلامت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
4 دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
5 مرکز تحقیقات مولکولی پوست، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
6 گروه ژورنالیسم پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
چکیده
تمایز میان هدونیا (حداکثرسازی لذت و حداقلسازی درد) و ائودایمونیا (زیستِ فضیلتمدار و شکوفایی پایدار) چارچوبی مفهومی برای تبیین خوشبختی است. در سنتهای ایرانی و هندی، سلامت حاصل پیوند تن، روان و روح با سلوک اخلاقی دانسته میشود، همان گونه که شواهد بالینی در مطالعات انجام شده نشان می دهندکه ورزش، خواب، تغذیه و مراقبه بر خلقوخو بر نشاط جسمی و روحی اثرگذار است. با توجه به نقدهای اجتماعی و دینی که امروزه درباره یوگای مدرن مطرح است؛ در این مطالعه به بررسی و مقایسه دیدگاه طب ایرانی و هندی در خصوص خوشبختی و چگونگی رسیدن به آن می پردازیم. ابنسینا لذت را «یافتن و حرکت از نقص به کمال» میداند و «فرح پایدار» را ثمره اعتدال مزاج و تهذیب نفس با نیت الهی میشمارد. یوگا مسیر هشتگانه برای پالایش بدن و ذهن و استقرار ساتوا (توازن لذت، فهم و خرد) تا سامادی (غرق در ذات خود شدن) را ترسیم میکند و وابستگی به لذتهای حسی را مانع سکون عمیق میداند.در نتیجه، چارچوبهای طب ایرانی و هندی در تمایز «لذت» و «سعادت» همگرایی دارند. بومیسازی اخلاقی و فرهنگی، ایمنسازی تمرینها و تفکیک ورزش درمانی از آموزههای آیینی برای بهرهبرداری مسئولانه از علوم کهن ضروری است.
تازه های تحقیق
Amir Mohammad Jaladat (Google Scholar)
Mohammad Mahdi Parvizi (Google Scholar)
کلیدواژهها
- Deci EL, Ryan RM. Hedonia, eudaimonia, and well-being: an introduction. J Happiness Stud. 2008;9(1):1-11.
- Jahantigh H, Nikmanesh Z, Nouri Moghadam S. The effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy on self-compassion in female students with anxiety symptoms. Sadra Med Sci J. 2025;13(3):558-69. Persian.
- Pearce M, Garcia L, Abbas A, Strain T, Schuch FB, Golubic R, et al. Association between physical activity and risk of depression: a systematic review and meta-analysis. JAMA Psychiatry. 2022;79(6):550-9.
- Tang YY, Hölzel BK, Posner MI. The neuroscience of mindfulness meditation. Nat Rev Neurosci. 2015;16(4):213-25.
- Uvnäs-Moberg K, Handlin L, Petersson M. Self-soothing behaviors with particular reference to oxytocin release induced by non-noxious sensory stimulation. Front Psychol. 2015;5:116675.
- Baranwal N, Phoebe KY, Siegel NS. Sleep physiology, pathophysiology, and sleep hygiene. Prog Cardiovasc Dis. 2023;77:59-69.
- Dinan TG, Cryan JF. Brain-gut-microbiota axis and mental health. Biopsychosoc Sci Med. 2017;79(8):920-6.
- Jamali M, Golshani M, Jamali Y. Avicenna’s ideas and arguments about mind and brain interaction. J Hist Neurosci. 2019;28(3):245-60. Persian.
- Ibn Sina A. Al-Qanun fi al-Tibb [The canon of medicine]. Beirut: Dar Al-Alami; 2005. Arabic.
- Ibn Sina A. The canon of medicine. Translated by Sharafkandi A. Tehran: Nashr-e Daneshgahi; 2010. p. 71. Persian.
- Frawley D. Yoga and Ayurveda: self-healing and self-realization. Twin Lakes: Lotus Press; 1999.
- Iyengar BKS. The tree of yoga: the definitive guide to yoga in everyday life. London: HarperCollins UK; 2013.
- Iyengar BKS. BKS Iyengar yoga: the path to holistic health. London: Penguin Books; 2013.
- Iyengar BKS, Evans JJ, Abrams D. Light on life: the yoga journey to wholeness, inner peace, and ultimate freedom. Emmaus: Rodale Books; 2006.
- Azadi M, Aarafi A. Description and analysis of pleasure and its characteristics based on Avicenna’s definition in Al-Isharat wa al-Tanbihat. Avicennian Philos J. 2023;27(70):159-77. Persian.
- Ibn Sina H. Al-Isharat wa-l-Tanbihat. Edited by Zari M. 2nd ed. Qom: Bustan-i Kitab; 2008. Arabic.
- Baghbani F, Alidousti K, Parvizi MM, Ahmadi A, Alamdarloo SM, Jaladat AM, et al. Efficacy of dry cupping versus counselling with mindfulness-based cognitive therapy approach on fertility quality of life and conception success in infertile women due to polycystic ovary syndrome: a pilot randomized clinical trial. Int J Community Based Nurs Midwifery. 2024;12(1):57.
- Safavi SZ, Kiani Q, Moayedfar H. Investigating the relationship between mindfulness and responsibility with interpersonal relationships and social acceptance of students: the mediating role of self-regulated learning. Sadra Med Sci J. 2025;13(2):230-44. Persian.
- Dehghan N, Sharifi T, Ahmadi R. Comparative analysis of the effectiveness of mindfulness-based stress reduction and emotion-focused therapy on cognitive flexibility in cardiovascular patients. Sadra Med Sci J. 2024;12(2):161-74. Persian.
- Taylor GB, Vasquez TS, Kastrinos A, Fisher CL, Puig A, Bylund CL. The adverse effects of meditation-interventions and mind–body practices: a systematic review. Mindfulness. 2022;13(8):1839-56.
- Lutkajtis A. The dark side of Dharma: why have adverse effects of meditation been ignored in contemporary Western secular contexts? J Acad Study Relig. 2018;31(2):135-52.
- Lambert D, Van Den Berg N, Mendrek A. Adverse effects of meditation: a review of observational, experimental and case studies. Curr Psychol. 2023;42(2):1112-25.
- Goldberg SB, Lam SU, Britton WB, Davidson RJ. Prevalence of meditation-related adverse effects in a population-based sample in the United States. Psychother Res. 2022;32(3):291-305.
)