مجله علوم پزشکی صدرا

اثر آنتی‌اکسیدانی و مهار آنزیمی استیل و بوتیریل کولین استراز در فرمولاسیون ترکیبی «سفوف حفظ» مورد استفاده در آلزایمر در طب سنتی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد علی فربودنیای جهرمی 1
دنیا عزتی 1، 2
فاطمه فرمانی 1
امیرحسین ساختمان 3
محمودرضا معین 4
حمیدرضا ادهمی 5
محمد مهدی زرشناس 1، 2

1 مرکز تحقیقات فرآوری گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران

2 گروه داروسازی سنتی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران

3 گروه شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران

4 گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران

5 گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران

https://doi.org/10.30476/smsj.2025.107280.1644
چکیده
مقدمه: آلزایمر مهم‌ترین و رایج‌ترین نوع بیماری فراموشی در انسان است. تاکنون مکانیسم و پاتوفیزیولوژی بروز این بیماری به‌درستی روشن نشده است، اما یکی از مهم‌ترین فرضیه‌های موجود، فرضیه کولینرژیک است که فعالیت زیاد آنزیم استیل کولین استراز سبب کم شدن میزان استیل کولین در مغز می‌شود و علائم بیماری بروز پیدا می‌کنند. آلزایمر در طب سنتی با عناوینی همچون نسیان و فسادالذکر بررسی شده و برای آن مفردات و مرکبات مختلفی تجویز شده است. یکی از مرکبات تجویز شده، «سفوف حفظ» شامل دارچین، گل گاوزبان، عروسک پشت پرده، دارفلفل، مصطکی و بادرنجبویه است. 
مواد و روش‌ها: در این مطالعه اثر آنتی‌اکسیدانی و ضد رادیکالی DPPH و اثر مهار آنزیمی عصاره‌های متانولی و دی کلرومتانی هر یک از اجزا و فراورده سفوف علیه آنزیم‌های استیل و بوتیریل کولین استراز در حضور تاکرین به‌عنوان کنترل، مورد ارزیابی گرفت. 
یافته‌ها: نتایج نشان داد که در میان اجزای سفوف، بادرنجبویه بالاترین اثر آنتی‌اکسیدانی و مهارکنندگی آنزیم استیل کولین استراز را دارد. سفوف بر مهار دو آنزیم استیل کولین استراز و بوتیریل کولین استراز نیز اثری قابل قبول دارد، اما اثر آنتی‌اکسیدانی آن به‌طورکلی چندان قابل ملاحظه نبود. 
نتیجه‌گیری: اثرگذاری عصاره‌های متانولی بیش از عصاره‌های دی کلرومتانی بود. علاوه بر این، اثر هیچ‌یک از گیاهان و فراورده سفوف، وابسته به دوز مصرفی نبود. یکی از دلایل این امر می‌تواند غلظت‌های بالای تانن‌ها در بین ترکیبات باشد که با نقش شلات کنندگی روی آنزیم، مانع از تعیین دقیق اثر ضد آنزیمی می‌شوند.

تازه های تحقیق

Mohammad Ali Farboodniay Jahromi (Google Scholar)

Mohammad Mehdi Zarshenas (Google Scholar)

کلیدواژه‌ها

آلزایمر
آنتی‌اکسیدان‌ها
مهارکننده‌های کولین‌استراز
طب ایرانی
عوامل تقویت‌کننده‌ی شناخت (نوتروپیک‌ها)
  1. DiPiro JT, Talbert RL, Yee G, Matzke GR, Wells BG, Posey LM, et al. A pathophysiologic approach. In: Pharmacotherapy. New York: McGraw-Hill; 2008. p. 385-400.
  2. Cajal SR. Degeneration & regeneration of the nervous system. New York: Hafner Publishing Company; 1959.
  3. McKhann GM, Knopman DS, Chertkow H, Hyman BT, Jack CR Jr, Kawas CH, et al. The diagnosis of dementia due to Alzheimer’s disease: recommendations from the National Institute on Aging-Alzheimer’s Association workgroups on diagnostic guidelines for Alzheimer’s disease. Alzheimers Dement. 2011;7(3):263-9.
  4. Prince M, Bryce R, Albanese E, Wimo A, Ribeiro W, Ferri CP. The global prevalence of dementia: a systematic review and metaanalysis. Alzheimers Dement. 2013;9(1):63-75.
  5. Hirtz D, Thurman DJ, Gwinn-Hardy K, Mohamed M, Chaudhuri AR, Zalutsky R. How common are the “common” neurologic disorders? Neurology. 2007;68(5):326-37.
  6. Holtzman DM, Morris JC, Goate AM. Alzheimer’s disease: the challenge of the second century. Sci Transl Med. 2011;3(77):77sr1.
  7. Perry EK, Gibson PH, Blessed G, Perry RH, Tomlinson BE. Neurotransmitter enzyme abnormalities in senile dementia. Choline acetyltransferase and glutamic acid decarboxylase activities in necropsy brain tissue. J Neurol Sci. 1977;34(2):247-65.
  8. Suh WH, Suslick KS, Suh YH. Therapeutic agents for Alzheimer’s disease. Curr Med Chem Cent Nerv Syst Agents. 2005;5(4):259-69.
  9. Ibn Sina (Avicenna). Kitab al-Qanun fi al-Tibb (Canon of medicine). New Delhi: Jamia Hamdard Printing Press; 1998. Arabic.
  10. Ahmadian-Attari MM, Ahmadiani A, Kamalinejad M, Dargahi L, Shirzad M, Mosaddegh M. Treatment of Alzheimer’s disease in Iranian traditional medicine. Iran Red Crescent Med J. 2015;17(1):e18052. Persian.
  11. Aghili MH. Qarabadin Kabir. Tehran: Ostad Allah Qoli Khan Qajar Publisher; 1855. Persian.
  12. Sabahi Z, Zarshenas MM, Farmani F, Faridi P, Moein S, Moein M. Essential oil composition and in vitro antioxidant activity of ethanolic extract of Thymus daenensis Celak from Iran. Glob J Pharmacol. 2013;7(2):153-8.
  13. Manyam BV. Dementia in Ayurveda. J Altern Complement Med. 1999;5(1):81-8.
  14. Lin HQ, Ho MT, Lau LS, Wong KK, Shaw PC, Wan DC. Anti-acetylcholinesterase activities of traditional Chinese medicine for treating Alzheimer’s disease. Chem Biol Interact. 2008;175(1-3):352-4.
  15. Lima E, Rauter AP, Medeiros J. Flavonoids as promising multitarget agents in Alzheimer’s disease therapy. Appl Sci. 2023;13(8):4651.
  16. Li J, Sun M, Cui X, Li C. Protective effects of flavonoids against Alzheimer’s disease: pathological hypothesis, potential targets, and structure-activity relationship. Int J Mol Sci. 2022;23(17):10020.
  17. Ferreira A, Proenca C, Serralheiro ML, Araujo ME. The in vitro screening for acetylcholinesterase inhibition and antioxidant activity of medicinal plants from Portugal. J Ethnopharmacol. 2006;108(1):31-7.
  18. Cao J, Xia X, Chen X, Xiao J, Wang Q. Characterization of flavonoids from Dryopteris erythrosora and evaluation of their antioxidant, anticancer and acetylcholinesterase inhibition activities. Food Chem Toxicol. 2013;51:242-50.
  19. Uriarte-Pueyo I, Calvo MI. Flavonoids as acetylcholinesterase inhibitors. Curr Med Chem. 2011;18(34):5289-302.
  20. Fikrican B, Serap D, Mehmet Emin D. Antioxidant and anti-cholinesterase inhibition properties of Melissa officinalis subsp. officinalis and Lavandula angustifolia. J Int Sci Publ. 2022;16:317-24.
  21. Ozarowski M, Mikolajczak PL, Piasecka A, Kachlicki P, Kujawski R, Bogacz A, et al. Influence of the Melissa officinalis leaf extract on long-term memory in scopolamine animal model with assessment of mechanism of action. Evid Based Complement Alternat Med. 2016;2016:9729818.
  22. Chaiyana W, Okonogi S. Inhibition of cholinesterase by essential oil from food plant. Phytomedicine. 2012;19(8-9):836-9.
  23. Khatami Z, Herdlinger S, Sarkhail P, Zehl M, Kaehlig H, Schuster D, et al. Isolation and characterization of acetylcholinesterase inhibitors from Piper longum and binding mode predictions. Planta Med. 2020;86(15):1118-24.
  24. Zhou S, Huang G. The biological activities of butyrylcholinesterase inhibitors. Biomed Pharmacother. 2022;146:112556.
  25. He Q, Lv Y, Yao K. Effects of tea polyphenols on the activities of α-amylase, pepsin, trypsin and lipase. Food Chem. 2007;101(3):1178-82.
  26. Spencer CM, Cai Y, Martin R, Gaffney SH, Goulding PN, Magnolato D, et al. Polyphenol complexation—some thoughts and observations. Phytochemistry. 1988;27(8):2397-409.
  27. Cichon N, Grabowska W, Gorniak L, Stela M, Harmata P, Ceremuga M, et al. Mechanistic and therapeutic insights into flavonoid-based inhibition of acetylcholinesterase: implications for neurodegenerative diseases. Nutrients. 2024;17(1):78.
  28. Zarei A, Changizi AS, Taheri S, Hosseini N. A brief overview of the effects of Melissa officinalis L. extract on the function of various body organs. J Med Plants. 2015;17(7):1-6.
  29. Mehansho H, Butler LG, Carlson DM. Dietary tannins and salivary proline-rich proteins: interactions, induction, and defense mechanisms. Annu Rev Nutr. 1987;7:423-40.
  30. Jabir NR, Khan FR, Tabrez S. Cholinesterase targeting by polyphenols: a therapeutic approach for the treatment of Alzheimer’s disease. CNS Neurosci Ther. 2018;24(9):753-62.
  31. Roseiro LB, Rauter AP, Serralheiro MLM. Polyphenols as acetylcholinesterase inhibitors: structural specificity and impact on human disease. Nutr Aging. 2012;1(2):99-111.
  32. Parmar VS, Jain SC, Gupta S, Talwar S, Rajwanshi VK, Kumar R, et al. Polyphenols and alkaloids from Piper species. Phytochemistry. 1998;49(4):1069-78.
  33. Farboodniay Jahromi MA, Zare F, Sakhteman A, Bahadori S, Seradj H, Emami L. Molecular docking studies, DFT, and ADMET calculations of some flavonoids and their characteristic structural features involved in inhibition of pro-inflammatory enzymes. Nat. Prod. Res. 2025;39(18):5289-99.
  34. Chonpathompikunlert P, Wattanathorn J, Muchimapura S. Piperine, the main alkaloid of Thai black pepper, protects against neurodegeneration and cognitive impairment in animal model of cognitive deficit like condition of Alzheimer’s disease. Food Chem Toxicol. 2010;48(3):798-802.
  35. Tripathi AK, Ray AK, Mishra SK. Molecular and pharmacological aspects of piperine as a potential molecule for disease prevention and management: evidence from clinical trials. Beni Suef Univ J Basic Appl Sci. 2022;11(1):16.
  36. Magiatis P, Melliou E, Skaltsounis AL, Chinou IB, Mitaku S. Chemical composition and antimicrobial activity of the essential oils of Pistacia lentiscus var. chia. Planta Med. 1999;65(8):749-52.
  37. Adel Pilerood S, Prakash J. Evaluation of nutritional composition and antioxidant activity of Borage (Echium amoenum) and Valerian (Valerian officinalis). J Food Sci Technol. 2014;51(5):845-54.
مجله علوم پزشکی صدرا
دوره 14، شماره 1
بهار 1405
صفحه 12-23

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

راهنمای داوران

تماس با ما