مجله علوم پزشکی صدرا

مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و برنامه زمانی پارادوکسی بر نگرانی افراد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سعید صالحی 1
شهرام وزیری 2
مریم نصری 3

1 دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران

2 دانشیار گروه روانشناسی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه روانشناسی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران

https://doi.org/10.30476/smsj.2025.101698.1495
چکیده
مقدمه: اختلال اضطراب اجتماعی یک اختلال روان‌پزشکی ناتوان‌کننده است که با ترس مداوم در موقعیت‌های اجتماعی مشخص می‌شود. در این اختلال افراد از ارزیابی منفی دیگران ترسیده و احساس نگرانی می‌کنند. بر این اساس پژوهش حاضر به مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و برنامه زمانی پارادوکسی، بر نگرانی افرادی پرداخت که نشانگان اختلال اضطراب اجتماعی از خود بروز می‌دادند.
مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی بود و در آن از طرح آزمایشی تک آزمودنی طرح ABA استفاده شد. جامعه آماری شامل دانشجویان کارشناسی روان‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم‌آباد در سال تحصیلی 1402-1401 بود که نشانگان اختلال اضطراب اجتماعی داشتند. پس از تشخیص‌گذاری به شیوه نمونه‌گیری هدفمند، 6 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و با تعیین خط پایه به‌طور تصادفی در دو گروه مداخله (درمان زمانی پارادوکسی، درمان پذیرش و تعهد) و یک گروه گواه قرار گرفتند. گروه‌های آزمایش درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و برنامه زمانی پارادوکسی را در 12 جلسه 90 دقیقه‌ای طی 12 هفته به شکل جداگانه دریافت نمودند. دوره پیگیری نیز در دو مرحله یک و دوماهه انجام شد. در این پژوهش از پرسشنامه نگرانی ایالت پنسیلوانیا (PSWQ) و پرسشنامه اضطراب اجتماعی (SPQ) استفاده شد. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از تحلیل تک آزمودنی با استفاده از تحلیل دیداری نمودارها، شاخص‌های روند، ثبات، درصد داده‌های غیر همپوش، درصد داده‌های همپوش و درصد بهبودی استفاده شد. برای معناداری آماری نیز از درصد داده‌های ناهمپوش (PND) استفاده گردید.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که تفاوت معناداری بین تأثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، و برنامه زمانی پارادوکسی بر میزان نگرانی افراد با نشانگان اختلال اضطراب اجتماعی وجود دارد (0/001>P). برنامه درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد نسبت به برنامه زمانی پارادوکسی، اثر بیشتری بر کاهش نگرانی داشت که اثرات آن در مراحل پیگیری نیز پایدار بود.
نتیجه‌گیری: می‌توان چنین نتیجه گرفت که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با بهره بردن از شش فرایند پذیرش روانی، گسلش شناختی، خود به‌عنوان زمینه، تعامل با زمان حال، ارزش‌های مشخص شده و رفتار متعهدانه، می‌تواند به‌عنوان الویت درمانی برای افرادی که نشانگان اختلال اضطراب اجتماعی دارند، مورد استفاده قرار گیرد.

تازه های تحقیق

Saeid Salehi (Google Scholar)

Shahram Vaziri (Google Scholar)

کلیدواژه‌ها

روانشناسی
درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد
اختلال اضطراب فراگیر
فوبیای اجتماعی
پارادوکس درمانی
  1. van Honk J, Bos PA, Terburg D, Heany S, Stein DJ. Neuroendocrine models of social anxiety disorder. Dialogues Clin Neurosci. 2015;17(3):287-9.
  2. Zhang X, Suo X, Yang X, Lai H, Pan N, He M, et al. Structural and functional deficits and couplings in the cortico-striato-thalamo-cerebellar circuitry in social anxiety disorder. Transl Psychiatry. 2022;12(1):26.
  3. Alikhani H, Samani S, Bardideh MR, Mozafari M. The Effectiveness of Sociodrama Intervention to Reduce the Social Skills in Children with Social Anxiety Disorder. Journal of Clinical Psychology. 2022;13(4):53-64. [Persian].
  4. Rose GM, Tadi P. Social anxiety disorder. StatPearls: StatPearls Publishing;
  5. Wu L, Zhang D, Cheng G, Hu T. Bullying and Social Anxiety in Chinese Children: Moderating Roles of Trait Resilience and Psychological Suzhi. Child Abuse Negl. 2018;76:204-15.
  6. Makadi E, Koszycki D. Exploring connections between self-compassion, mindfulness, and social anxiety. Mindfulness. 2020;11:480-92.
  7. Hearn CS, Donovan CL, Spence SH, March S. Do worry and its associated cognitive variables alter following CBT treatment in a youth population with Social Anxiety Disorder? Results from a randomized controlled trial. J Anxiety Disord. 2018;53:46-57.
  8. Cincidda C, Pizzoli SFM, Oliveri S, Pravettoni G. Regulation strategies during COVID-19 quarantine: The mediating effect of worry on the links between coping strategies and anxiety. Eur Rev Appl Psychol. 2022;72(6):100671.
  9. Zainal NH, Newman MG. Worry amplifies theory-of-mind reasoning for negatively valenced social stimuli in generalized anxiety disorder. J Affect Disord. 2018;227:824-33.
  10. Hearn CS, Donovan CL, Spence SH, March S. A worrying trend in Social Anxiety: To what degree are worry and its cognitive factors associated with youth Social Anxiety Disorder? J Affect Disord. 2017;208:33-40.
  11. Rosen FN, LaFreniere LS. Savoring, worry, and positive emotion duration in generalized anxiety disorder: Assessment and interventional experiment. J Anxiety Disord. 2023;97:102724.
  12. Dahlin M, Johansson A, Romare H, Carlbring P, Andersson G. Worry-specific versus self-tailored internet-based treatments for generalized anxiety disorder, with scheduled support or support on demand: A pilot factorial design trial. Internet Interv. 2022;28:100531.
  13. Keshavarz Afshar H, Safarifard R, Navai G. The effect of Solution-Focused Brief Therapy on social anxiety in adolescents. Journal of School Psychology. 2022;11(1):80-91. [Persian].
  14. McEvoy PM, Hyett MP, Bank SR, Erceg-Hurn DM, Johnson AR, Kyron MJ, et al. Imagery-enhanced v. verbally-based group cognitive behavior therapy for social anxiety disorder: a randomized clinical trial. Psychol Med. 2022;52(7):1277-86.
  15. Zhang Q, Yi P, Song G, Xu K, Wang Y, Liu J, et al. The efficacy of psychodynamic therapy for social anxiety disorder-A comprehensive meta-analysis. Psychiatry Res. 2022;309:114403.
  16. Hatami A, Tabatabaeinejad F. Effectiveness of Existential Therapy on Emotional Capital, Cognitive Emotion Regulation, and Mental Well-Being of Undergraduate Female Students with Social Anxiety: A Quasi-Experimental Study. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences. 2023;22(2):129-46. [Persian].
  17. Penney ES, Norton AR. A novel application of the schema therapy mode model for social anxiety disorder: A naturalistic case study. Clinical Case Studies. 2022;21(1):34-47.
  18. Timulak L, Keogh D, Chigwedere C, Wilson C, Ward F, Hevey D, et al. A comparison of emotion-focused therapy and cognitive-behavioral therapy in the treatment of generalized anxiety disorder: Results of a feasibility randomized controlled trial. Psychotherapy (Chic). 2022;59(1):84-95.
  19. Saken Azari R, Abdoltajedini P, Azmoudeh M. The effect of acceptance and commitment based therapy on the symptoms of social anxiety in shy girls adolescents. Iranian Journal of Psychiatric Nursing. 2022;10(1):46-54. [Persian].
  20. Caletti E, Massimo C, Magliocca S, Moltrasio C, Brambilla P, Delvecchio G. The role of the acceptance and commitment therapy in the treatment of social anxiety: An updated scoping review. J Affect Disord. 2022;310:174-82.
  21. Alves F, Figueiredo DV, Vagos P. Acceptance and Commitment Therapy for Social Anxiety Disorder in Adolescence: Preliminary Appraisal Based on a Case Study Approach. Clinical Case Studies. 2023;22(4):343-62.
  22. Gorinelli S, Gallego A, Lappalainen P, Lappalainen R. Virtual reality acceptance and commitment therapy intervention for social and public speaking anxiety: A randomized controlled trial. Journal of Contextual Behavioral Science. 2023;28:289-99.
  23. Srichan C, Yingsoong A, Pisitsungkagarn K. The Effects of Acceptance and Commitment Group Therapy on Social Anxiety, Fears of Negative Evaluation, and Psychological Flexibility: an Initial Study in Thai Female Undergraduates. International Journal for the Advancement of Counselling. 2023;45(4):687-707.
  24. Hashemi S, Sharifi Daramadi P, Dastjerdi Kazemi M, Rezaei S. The efficacy of acceptance and commitment group therapy program on social anxiety and speech fluency in adolescents with stuttering. JPS. 2022;21(115):1301-13. [Persian].
  25. Samadi H, Mahdiyan H, Ghasemi M. Comparison of the Effectiveness of Psychodrama and Group Therapy Based on Acceptance and Commitment on Students’ Social Anxiety. Journal of Sabzevar University of Medical Sciences. 2022;29(5):641-54. [Persian].
  26. Manshaei GR, Ghamarani A. Effectiveness of acceptance and commitment therapy on the signs of obsessive-compulsive disorder and thought-action fusion in the students with obsessive-compulsive disorder. Journal of Psychological Science. 2019;18(73):67-76. [Persian].
  27. Babaie V, Abolmaali Alhosseini K, Hobbi MB. Investigating the efficacy of paradoxical time table therapy on anxiety sensitivity and focused–attention in people with social anxiety disorder. Journal of Psychological Science. 2023;22(125):967-83. [Persian].
  28. Nikan A, Lotfi Kashani F, Vaziri S, Mojtabaie M. Comparison of paradoxical timetable and cognitive behavioral therapy on worry and rumination of individuals with social anxiety. Rooyesh-e-Ravanshenasi Journal (RRJ). 2021;10(1):1-14. [Persian].
  29. Mohammadi Z, Soleimani A, Fathi AA, Ashrafi E, Mokhberi K. The Effects of Paradoxical Time Table Therapy on Worry, Rumination, Thought-Action Fusion and Symptoms in Patients with Obsessive Compulsive Disorder. Journal of Disability Studies. 2020;10:70-80. [Persian].
  30. Besharat MA. Evaluating the effectiveness of paradox therapy for the treatment of social anxiety disorder: A case study. Journal of Psychological Science. 2019;18(76):383-96. [Persian].
  31. Peymanpak F, Pourshahriari MS, Abdollahi E. Comparison of efficacy of paradoxical timetable treatment and cognitive-behavioral therapy in treating women with generalized anxiety disorder. Journal of Women and Family Studies. 2024;16(59):47-63. [Persian].
  32. Dehaghin V, Besharst M, Ghlamali Lavasani M, Naghsh Z. The moderating role of conscientiousness and gender in the relationship between perceived family atmosphere and academic performance in students from the city of Babylon, Iraq. Journal of Adolescent and Youth Psychological Studies. 2024;4(4):164-83. [Persian].
  33. Jansson-Frojmark M, Alfonsson S, Bohman B, Rozental A, Norell-Clarke A. Paradoxical intention for insomnia: A systematic review and meta-analysis. J Sleep Res. 2022;31(2):e13464.
  34. Besharat M, Naghipoor M. The Application of a New Model of Paradox Therapy for the Treatment of Illness Anxiety Disorder: A Case Report. Clin Case Rep Int 2019; 3. 2019;1100.
  35. King G, Honaker J, Joseph A, Scheve K. Analyzing incomplete political science data: An alternative algorithm for multiple imputation. American political science review. 2001;95(1):49-69.
  36. Meyer TJ, Miller ML, Metzger RL, Borkovec TD. Development and validation of the Penn State Worry Questionnaire. Behav Res Ther. 1990;28(6):487-95.
  37. SALEHPOOR G, KAFI SM, HATAMIYAN HR, MOHAMMADPOOR K, REZAEI S. Validation of Persian Version of the Penn State Worry Questionnaire among Multiple Sclerosis Patients. 2017;12(1):16-27. [Persian].
  38. Connor KM, Davidson JR, Churchill LE, Sherwood A, Foa E, Weisler RH. Psychometric properties of the Social Phobia Inventory (SPIN). New self-rating scale. Br J Psychiatry. 2000;176:379-86.
  39. Antony MM, Coons MJ, McCabe RE, Ashbaugh A, Swinson RP. Psychometric properties of the social phobia inventory: further evaluation. Behav Res Ther. 2006;44(8):1177-85.
  40. Ghadampour E, Ghazanfari F, Shahbazi Rad A. Developing a cognitive-metacognitive-behavioral model of social anxiety disorder and investigating the effectiveness of training based on this model on reducing symptoms, post-event processing and meta-anxious belief in people suffering from social anxiety disorder in Kermanshah city. Lorestan: Faculty of Persian Language and Literature; 2016. [Persian].
  41. Eifert GH, Forsyth JP. Acceptance and commitment therapy for anxiety disorders: A practitioner’s treatment guide to using mindfulness, acceptance, and values-based behavior change strategies. California: New Harbinger Publication; 2005. p. 287.
مجله علوم پزشکی صدرا
دوره 13، شماره 1
زمستان 1403
صفحه 138-154

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

راهنمای داوران

تماس با ما